ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны есдүгээр сарын 13

Ау Лак (Вьетнам)-ын Куанг Нгай аймгийн Тьен Ма оюун санаа, соёлын бүс дэх Минь Дык сүмд Буддын шашны эцэг эх, өвөг дээдсээ хүндэтгэх Ву Лан баярын үеэр буюу 2026 оны 8-р сарын 26, 27-нд хоёр өдрийн үнэгүй веган хоолны хөтөлбөр зохион байгуулжээ. Орон нутгийн хэвлэлүүдийн мэдээлснээр, 2 өдрийн хөтөлбөрт веган болон амьтан-хүмүүсийг хамгаалах бүлгүүд оролцож, үнэгүй веган хоол түгээн, энэрэл нигүүлсэл, веган амьдралыг сурталчилжээ. Өргөн хүрээтэй уг арга хэмжээний хүрээнд манай Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хайн Олон Улсын Нийгэмлэгийн гишүүд (бүгд веган) хоёр өдрийн турш зочид болон нутгийн иргэдэд будаатай хоол, фо шөл, бань ми хачиртай талх зэрэг 30 мянга гаруй веган хоол үнэгүй түгээжээ. Манай Нийгэмлэгийн гишүүд мөн амьтан-хүмүүсийг хамгаалах жагсаал, олон нийтийн арга хэмжээ зохион байгуулж, “Өөрөөр Амьдарцгаая” тараах хуудаснаас 15 мянга орчмыг тараан, “Өдөр тутмын Хамгийн Хүчирхэг Залбирал”-ын нарны эрчим хүчээр ажилладаг 300 ширхэг MP3 тоглуулагч байршуулж, зүүдэг 200 MP3 тоглуулагч түгээсний зэрэгцээ арга хэмжээний турш Supreme Master TV Max-ыг тасралтгүй нэвтрүүлжээ. (Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ngãi / QNgTV, Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хайн Олон Улсын Нийгэмлэг)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп тус улсын 11-р сарын завсрын сонгуулийн дараа Иран улстай хийж буй дайн “нэн даруй” дуусна гэдэгт итгэж буйгаа хэлээд, Иран улс “цаашид тэсэж чадахгүй” гэж мэдэгджээ. (Fox News)

Олон улсын атомын энергийн агентлаг [ОУАЭА] цөмийн баталгааны шаардлагыг биелүүлээгүй, байцаагчдын үйл ажиллагааг хязгаарласан асуудлаар Иран улсыг Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Аюулгүйн Зөвлөлд шилжүүлэхээр санал хураажээ. 2026 оны 2-р сарын сүүлээр Ираны дайн эхэлснээс хойш тус агентлаг Ираны цөмийн байгууламжуудад биечлэн нэвтрэх боломжгүй болсон бөгөөд зарим баяжуулсан уран болон баяжуулах тоног төхөөрөмжийн байдал, хэмжээ, байршлыг баталгаажуулах боломжгүй гэж мэдэгджээ. Уг асуудлыг шилжүүлснээр олон улсын нэмэлт арга хэмжээ авах, эсвэл хориг тавихад хүрч болзошгүй юм. (CNN)

Ираны талын Хусит хүчнүүд Йемений Моха боомт хотыг эзлэн, Улаан тэнгисийн эргээр Баб-эль-Мандебийн хоолойн ойролцоох стратегийн арлуудыг чиглэн урагшилж, дэлхийн хамгийн чухал усан тээврийн замуудын нэгэнд ирэх дарамтыг нэмэгдүүлжээ. Хуситууд Саудын Арабын хөлөг онгоцнууд эрсдэлтэй хэвээр байх ч худалдааны бусад хөлөг Улаан тэнгисээр зорчих боломжтой гэжээ. Нөхцөл хурцадсанаар Брент маркийн газрын тосны үнэ нэг торх нь 105 ам.доллароос давжээ. (Reuters)

Хамис-Мушайт дахь агаарын цэргийн бааз болон ойролцоох хотуудын газрын тосны дэд бүтцэд цохилт өгч, 73 хүн шархадсаны дараа Саудын Араб улс Иран улсад Хуситуудын довтолгоог зогсооход нөлөөгөө ашиглахыг анхааруулсныг Пакистан уламжилжээ. Иран улс Хуситуудыг хянадаггүй гэж Пакистанд мэдэгдсэн ч Ираны хоёр эх сурвалж тус улс саяхан Хуситуудыг Саудын Араб руу довтлохыг дэмжиж, нэмэлт санхүүжилт, зэвсэг амласан гэж Ройтерс агентлагт мэдээлжээ. Пакистан, Саудын Араб, Турк улсууд мөн хариу арга хэмжээгээ уялдуулж байгаа бөгөөд Пакистаны албаны хүмүүсийн мэдэгдсэнээр, цэргийн аливаа оролцоо нь Йеменд нэвтрэх бус, Саудын Арабын нутаг дэвсгэрийг хамгаалахаар хязгаарлагдана. (Reuters)

Румыны Тагнуулын алба тус улсад амьдардаг орос иргэн оролцсон, Оросын зохицуулалттай байж болзошгүй хорлон сүйтгэх ажиллагааг таслан зогсоосноо мэдэгджээ. Эрх баригчид сэжигтэнд НАТО [Умард Атлантын Гэрээний Байгууллага]-ын холбоотнуудын ашигладаг цэргийн бааз, батлан хамгаалах болон аюулгүй байдлын байгууллага, чухал дэд бүтэц, мөн Румынд байх үеийн Украин (Урейн)-ы ачааны нисэх онгоцнуудын зураг, бичлэгийг авах даалгавар өгсөн гэж мэдэгдсэн байна. (Romania Insider)

НАТО-гийн мэдээлснээр, өнгөрсөн 2 жилд эвслийн агаарын орон зайд ойртсон Оросын нисэх онгоцнуудыг саатуулахаар сөнөөгч онгоцнуудаа 700 орчим удаа хөөргөжээ. НАТО-гийн Цэргийн хорооны дарга, адмирал Жузеппе Каво Драгоне энэ тоо нь эвсэлд тулгарсаар буй аюулгүй байдлын заналыг харуулж байна гээд, үүнд ташаа мэдээлэл, хосолмол халдлага, биет болон цахим бусад аюул багтаж буйг хэлжээ. (Kyiv Post)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин Украин (Урейн)-ы дайныг дуусгах тохиролцоонд хүрэхийг хүсэж байна гэжээ. (Reuters)

Их Британийн агаарын хөдөлгөөний удирдлагын системд 9-р сарын 8-нд техникийн саатал гарч, 1,000 гаруй нислэг цуцлагдан, тус улсын 15 нисэх буудлын үйл ажиллагаа доголджээ. Асуудлыг тэр өдрийн орой шийдвэрлэсэн ч хуримтлагдсан саатлыг арилгахаар агаарын тээврийн компаниуд болон нисэх буудлууд ажиллах зуур нислэгүүд хойшилсоор, Лондоны Хитроу нисэх буудал шөнийн үлдсэн хугацаанд ирэх нислэгүүдийг зогсоожээ. (AP)

Германы зүүн нутгийн Саксони мужийн эрх баригчид цахилгаан сүлжээнд саяхан гарсан халдлагуудыг мөрдөн шалгах явцад өндөр хүчдэлийн шугамын ойролцоо гар хийцийн 21 тэсрэх төхөөрөмж олж, аюулгүй болгожээ. Төхөөрөмжүүдийн 9-ийг нь амралтын өдрүүдэд Грауштайны дэд станцын ойролцоо илрүүлжээ. (Reuters)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп тус улсын 11-р сарын завсрын сонгуулиар Бүгд Найрамдах нам Төлөөлөгчдийн танхим болон Сенатын аль алинд олонхоо хадгалбал насанд хүрсэн америк хүн бүрд 5,000 ам.доллар олгоно гэжээ. Ерөнхийлөгч Трампын хэлснээр, уг санал болгож буй “ногдол ашиг” нь улсын эдийн засгийн хүчирхэг байдлыг илэрхийлэх бөгөөд мөнгийг АНУ-ын дотоодод зарцуулах ёстой аж. Тус улсад насанд хүрсэн 240 сая орчим хүн байдгийг тооцвол уг төлбөрийг хэрэгжүүлэхэд 1.2 их наяд орчим ам.доллар шаардлагатай юм. (Fox News)

Алхах үед шилбэ, гуя, ташаагаар өвдөж, таталдан, амрахад намдах нь хөлийн артерийн судас холестерины улмаас нарийссан захын артерийн судасны эмгэг (PAD)-ийн анхааруулах шинж тэмдэг байж магадгүй. Бусад шинж тэмдэгт хөл даарах, шилбэний үс унах, шарх удаан эдгэх зэрэг багтдаг. PAD нь биеийн бусад хэсгийн артерийн судсанд холестерин хуримтлагдах, зүрхний шигдээс болон харвалтын эрсдэл нэмэгдэхтэй холбоотой тул шинж тэмдэг давтагдвал эмчид хандах хэрэгтэй. Эмчилгээнд тогтмол алхах дасгал, эрүүл хооллолт, эм хэрэглэх, тамхинаас гарах, зарим тохиолдолд цусны урсгалыг сэргээх ажилбар багтаж болно. (Saudi Moments)

Зүрхний аюултай хэмнэлийг илрүүлж, засдаг, биед суулгадаг жижиг төхөөрөмж болох кардиовертер-дефибриллятор нь зүрхний хөнгөн болон дунд зэргийн үйл ажиллагааны алдагдалтай, зүрхэндээ сорвижилттой зарим өвчтөнд тустайг томоохон туршилт харуулжээ. Судлаачид 70-аас доош насны өвчтөнүүдийн дунд зүрхний ноцтой хүндрэл үлэмж буурсан бол судалгааны нийт бүлэгт зүрхний шалтгаант гэнэтийн үхэл цөөрсөн нь амь аврах эмчилгээг илүү олон хүнд хүргэх боломжтойг тогтоожээ. (SciTech Daily)

2023 оны Дэлхийн өвчлөлийн ачааллын судалгаагаар 2023 онд дэлхий даяар 2.71 тэрбум орчим хүн дам тамхидалтад өртөж, энэ нь 1.66 сая хүний үхэлд нөлөөлжээ. Улс орнууд тамхигүй орчны тухай хуулиа өргөжүүлсээр байгаа ч 2024 онд дэлхийн хүн амын 70 орчим хувь нь иж бүрэн хамгаалалтад хамрагдаагүй бөгөөд хэд хэдэн бүс нутагт өртөлт өндөр хэвээр байжээ. (euronews)

Япон улсад насанд хүрсэн, эрүүл 24 хүнийг хамруулсан судалгаанаас харахад, ердөө 10 минутын турш маш удаан гүйх нь тархины үйл ажиллагаа, сэтгэл санааг сайжруулж болох юм. Оролцогчид дараа нь танин мэдэхүйн сорилд илүү сайн үр дүн үзүүлж, сэтгэл санаа сайжирснаа мэдээлэн, гүйцэтгэх үйл ажиллагаа болон сэтгэл хөдлөлийн зохицуулалттай холбоотой духны өмнөх бор гадаргын идэвх нэмэгджээ. Гэхдээ богино хугацаанд цөөн хүн хамруулсан тул нэмэлт судалгаа шаардлагатайг судлаачид анхааруулжээ. (New York Post)

Англи, Шотланд, Уэльсийн 71 хотыг үнэлсэн индексээр [Английн] Портсмут хот Их Британийн хэт халалтад хамгийн эмзэг хотоор эрэмбэлэгджээ. Судлаачид 2040 он гэхэд 71 хот бүгд халалтад өндөр эмзэг байдалтай болж, энэ зууны эцэс гэхэд бараг гуравны хоёр нь ноцтой түвшинд хүрч болзошгүй гэж тооцоолсон байна. (The Guardian)

[Норвегийн] Шпицберген дэх мөсөн голоос эхтэй 19 голын 148 усны дээжийг шинжилсэн судлаачид зарим голын метаны агууламж хэвийн хэмжээнээс 425 дахин их байгааг тогтоожээ. Хайлж буй мөсөн голууд доорх чулуулгаасаа метаныг угаан гаргаж байна. Эх газарт адаг нь орших мөсөн голууд хайлсан усаар жилд 182–368 тонн метан зөөвөрлөж болзошгүй гэж тэд тооцоолжээ. Эртний геологийн гаралтай метан хий нь дулаарлыг улам эрчимжүүлэх эргэх холбоо үүсгэж болох ч цаашдын ялгарал нь тухайн газрын геологи болон мөсөн голын өөрчлөлтөөс шалтгаална. (Daily Mail)

[Японы] Шизүока мужид Фүжи уулын ойролцоо аадар борооны улмаас хөрсний гулгалт болж, гурван автомашин дарагдсан ч хүн бэртэж гэмтээгүй байна. Хур тунадасны улмаас уул руу нэвтрэх гол замуудын нэгийг хаажээ. (Japan Times)

“Бакугийн Уур амьсгалын үйл ажиллагааны долоо хоног 2026” Азербайжанд нээгдэж, дэлхийн өнцөг булан бүрийн төрийн албан хаагч, бизнесийн удирдагч, хөрөнгө оруулагч, судлаач, уур амьсгалын мэргэжилтнүүдийг нэгтгэлээ. НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн суурь конвенцын Бүс нутгийн уур амьсгалын долоо хоногийн хүрээнд 9-р сарын 7–11-нд зохион байгуулсан уг арга хэмжээ нь цэвэр эрчим хүч, уур амьсгалын санхүүжилт, дасан зохицол, ногоон ур чадвар, эргэлтийн эдийн засаг зэрэг салбарт амлалтыг бодит үйл хэрэг болгоход чиглэжээ. Энэ долоо хоног нь Парисын хэлэлцээр болон улс орнуудын уур амьсгалын зорилтуудыг дэмжих олон улсын хамтын ажиллагаа, хөрөнгө оруулалт, түншлэлийг бэхжүүлэх зорилготой гэж зохион байгуулагчид мэдэгджээ. (AnewZ)

Partake хүнсний брэнд АНУ-ын Охидын скаут байгууллагатай хамтран, харшил үүсгэгчгүй, веган шоколадны үйрмэгтэй овьёосны “Sparkables” жигнэмгийг худалдаанд гаргах бөгөөд 2027 оны 1-р сараас улс даяар цахимаар захиалах боломжтой болно. Thin Mints, Peanut Butter Patties, Lemonades нь Охидын скаут байгууллагын худалдаалдаг бусад веган жигнэмгийн амттанууд юм. (VegNews)

Олимпын сэлүүрт завины аварга тамирчин Имоген Грант (веган) өдөрт 4,000 илчлэг бүхий веган хоолны дэглэм барьж, дүпү, шош идэн жин, хүчээ нэмэгдүүлж, нээлттэй жингийн ангилалд өрсөлдөн 2028 оны [АНУ-ын] Лос-Анжелесын Олимпод оролцохоор зорьж байна. (Plant Based News)

Их Британийн Цагаан хоолтны нийгэмлэг веган болон цагаан хоолны шинэчилсэн баталгаажуулалтын тэмдгүүдээ Европын Холбоонд бүртгүүлж, дэлхийн зах зээл дэх ил тод байдлыг нэмэгдүүлэхээр “Plant-Based” шинэ логог танилцууллаа. (Grocery Trader)

Бутаны Bhutan Airlines болон Drukair компаниуд 2026 оны 8-р сарын 26-нд болсон сүйрэлт үерийн дараа Балбын Ерөнхий сайдын Гамшгийн тусламжийн санд нийт 20,700 орчим ам.доллар хандивлажээ. Компани тус бүр 10,350 орчим ам.доллар хандивлаж, гамшигт өртсөн иргэдтэй эв санааны нэгдэлтэй байгаагаа илэрхийлэн, Балбын сэргээн босголтод дэмжлэг үзүүлж байна. (Nepal News)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Нгеан аймгийн цэцэрлэгийн багш Хоанг Тхи Хиен ачааны машин ойртож байхад зам руу гүйсэн 2 настай хүүг аврах үедээ хоёр хөлдөө маш хүнд гэмтэл авчээ. Түүний зүүн хөлийн байдал тогтворжсон ч гэмтэл нь хүндэрсэн тул эмч нар баруун хөлийг нь шилбээр нь##тайрахаас өөр аргагүй болжээ. Өрх толгойлсон эхийг эр зоригийнх нь төлөө хүндэтгэл үзүүлсэн ч өрх одоо цаашид эмчилгээ, нөхөн сэргээх эмчилгээ, санхүүгийн хүндрэлтэй тулгараад байна. (Dân Trí)

[Их Британийн] Линкольнширийн Хамберстонд Валор хэмээх үнэгний гавар бохир усны нарийн хоолойд газар доор 9 гаруй цаг гацжээ. Оршин суугчид гудамжны сараалжин доороос түүний гаслахыг сонссоны дараа аврагчид өргөн хүрээтэй малтлага хийж, байршлыг нь тогтоон суллажээ. Валор олон шарх авч, мэс засал хийлгэх шаардлагатай болсон ч бүрэн эдгэрэх төлөвтэй байна. (Daily Mail)

Өдрийн саруул ухааны эшлэл: “Та бусдын бодож буй хүн биш. Та бол БУРХАНЫ мэддэг тэр хүн.” – Америкийн зохиолч, нөхөн сэргээх эмчилгээний мэргэжилтэн, идэвхтэн Шэннон Адлер (Goodreads)

Майкл Флорманы клиник үхлийн тухай цувралын өмнөх хэсэгт Майкл ажилдаа машинаар явж байхдаа толгой нь эргэн, зогсоолд машинаа тавьж, яаралтай тусламж дуудсан тухай гарсан. Түргэн тусламжийн машинд ороод удалгүй түүний зүрх зогсжээ. Тэр биеэсээ гарч, үл үзэгдэх сүнстэй хамт гэрэлт хөндийгөөр аялсаар, өөрийнх нь “Эх сурвалж” гэж нэрлэдэг хэлбэр дүрсгүй харанхуйд оржээ. Тэнд тэр ер бусын мэдлэгийг өөртөө шингээж, хэмжээлшгүй их Хайр, хүлээн зөвшөөрөлтийг мэдрэн, түр зуур хөгжмийн нэгэн эгшиг болжээ.

Дараа нь Майклын аялал амьдралын эргэн харах тоймоор дамжин тун хувийн шинжтэй болжээ. Цагаан дэлгэц гарч ирсэн ч Майкл үйл явцыг алсаас үзэхийн оронд дотор нь орж, харилцаануудаа өөрийн болон бусдын өнцгөөс мэдэрчээ. Хамгийн чухал дүр зураг нь түүнийг 10 орчим настай үед аваачсан бөгөөд сургуулийн ариун цэврийн өрөөнд бусад хүүхэд хувцсыг нь тайлан, дээрэлхсэн нэгэн хүүг олсон мөч байв. Майкл уг хэрэгт шууд оролцоогүй ч тухайн үеийн хүүгийн сэтгэл хөдлөл, хожим эцэг эхээсээ ичсэн байдал, үргэлжилсэн шаналлыг нь мэдэрчээ. Энэ явдал хүүгийн хөгжил, амьдралын замналд хэрхэн нөлөөлсөөр байсныг мөн харсан гэж Майкл ярьсан юм.

Амьдралаа эргэн харсны дараа Майкл алтан бичигтэй цагаан номуудаар дүүрсэн асар том цагаан хана харжээ. Хожим тэр үүнийг Акашийн бүртгэлийн тухай өгүүллүүдтэй холбон ойлгосон байна. Нэг ном доош бууж, түүний өмнө нээгдэн, хожим санаж чадаагүй бичвэрийг харуулжээ. “Тодорхой” гэх үгийг сонсмогц Майкл гэнэт биедээ эргэн иржээ. Эргэн ирэх явц маш хүчтэй байлаа. Биедээ асар хүчтэй шидэгдэн ороход төмөр тачигнахыг сонсож, үснээсээ хөлийн хуруу хүртэл цахилгаан цохилт мэдэрсэн Майкл ярьжээ. Ухаангүй хэвээр байсан Майкл нөхцөл байдал нь бодсоноос нь дор байгааг ухаарчээ. Хэдхэн хормын дараа, түүний тод санаж буй, хоёр дахь удаа биеэсээ гарах үед тэр биеийнхээ ард, зургаан метр орчим өндөрт байж, доорх үйл явдлыг харж байгаагаа мэджээ. Хоёр дахь түргэн тусламжийн машин, гал унтраах машин ирсэн бөгөөд түргэний машин хүнээр улам дүүрч буй талаар хэн нэгэн хошигнохыг Майкл сонсжээ. Өндрөөс тэрээр машины төмөр гадаргыг нэвт харж, доорх үйл явдлыг ажиглаж чадсан байна. Дараа нь доош харж байхдаа Майкл өөрийг нь дээш татахыг мэдэрчээ. Доорх зогсоол, яаралтай тусламжийн машинууд жижгэрэх үед ард нь мөр үүсгэсэн оч мэт зүйлсийг тэр харжээ. Майкл дээшилсээр байхдаа эхлээд зогсоол, дараа нь Колорадо, улмаар АНУ-ыг бүхэлд нь харсныхаа дараа биедээ эргэн ирсэн байна. Зүрх нь удаа дараа зогсох үед тэр ухаангүй хэвээр байсан тул аль дурсамж нь аль тохиолдолд хамаарахыг ялгахад хэцүү байжээ. Зүрх нь найман удаа буюу түргэний машинд тав, яаралтай тусламжийн тасагт гурван удаа зогсож, нийтдээ 20 орчим минут хүчилтөрөгчгүй байсан гэж Майкл ярьсан юм. Тэр эдгээр үхлийнхээ ердөө гурвыг тод санаж буй бөгөөд гурав дахь нь эмнэлэгт тохиолджээ. Тод санаж буй гурав дахь тохиолдлын үеэр Майкл эмнэлгийн өрөөний булангаас эмч нарын багийг ажиглаж байжээ. Тэр муруй ханыг анзаарч, ухаангүй хүргэгдэж, эмчээ огт хараагүй атлаа халзан болохыг нь харжээ. Маргааш нь эмч эргэж ирэхэд Майкл түүнийг биеэсээ гарсан үедээ харсан хүн мөн болохыг таньжээ. Майклд мөн эмнэлгийн хонгилоор явж, өөртэй нь адил байдалд орсон гэж бодсон бусад оршихуйг харж, сувилагчдын хэсгийг өнгөрөн, хана нэвтэлсэн тухай тасалдсан дурсамж байлаа. Эдгээр үйлдэл ер бусын санагдахын оронд түүнд бүрэн жам ёсны мэт байжээ.

Нөгөө ертөнцөд шилжих нь бүх зүйл хэрхэн ажилладгийг аль хэдийн мэддэг мэт хачирхалтай танил санагдсан гэж Майкл хэлжээ. Үлдэх үү, буцах уу гэж түүнээс огт асуугаагүй ч хоёр хүүхэдтэй, гэр бүл нь өнөр өтгөн болж байсан хэдий ч тэнд мэдэрсэн хайр нь маш хүчтэй байсан тул түүний нэг хэсэг үлдэхдээ сэтгэл хангалуун байх байжээ. Гуравдугаар хэсэгт Майкл найман удаагийн зүрх зогсолтын хүнд үр дагаврыг мэдэрсээр эрчимт эмчилгээний тасагт сэрсэн тухай гарна. Эмч нар түүнийг дахин хэзээ ч алхаж, хэвийн харилцаж чадахгүй байж магад гэж гэр бүлийнхэнд нь анхааруулжээ. Майкл Флорманы клиник үхлийн тохиолдлын тухай цувралын гуравдугаар хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (Энтони Чений бүтээл)