ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 11 дүгээр сарын 3

Олон зуун оршин суугч, тэдний тэжээвэр амьтад Украин (Урейн)-ы Херсон муж дахь Оросын эзэлсэн Олешки хотоос нүүлгэн шилжүүлэгдэж, 10-р сарын 31-нд Украин (Урейн)-ы хяналттай нутагт хүрэлцэн ирснээр олон жилийн турш салангид байсан гэр бүлүүд эргэн уулзлаа. Шууд хүрэх зам хаалттай байсан тул нүүлгэн шилжүүлсэн хүмүүс Оросын эзэлсэн Крым, Орос, Беларусиар дамжин явжээ. Олон хүн удаан хугацаанд хүнс, эмийн хомсдолд байсан бөгөөд хоол тэжээлийн дутагдал болон бусад өвчнийг эмчлэхээр эмнэлгийн багууд хүлээж байжээ. Украин (Урейн)-ы албаны хүмүүс энэ ажиллагаа бусад газарт ижил төстэй нүүлгэн шилжүүлэлт хийх боломж нээнэ гэж найдаж байна. (CNN)

Украин (Урейн) улсыг дэмждэг олон нийтийн байгууллага болох Финланд дахь Украинчуудын холбооны логистикийн төвийн сайн дурын ажилтнууд бүрэн хэмжээний дайн эхэлснээс хойш украин (урейн)-чуудад тусалсаар иржээ. Тэд нийт 1,600 гаруй тонн хүмүүнлэгийн тусламж, бараг 100 ачааны машин, эмнэлгийн нүүлгэн шилжүүлэлтийн 150 тээврийн хэрэгсэл, нийт 2,000 киловаттын хүчин чадалтай цахилгаан үүсгүүр хүргэсэн байна. 10-р сарын 28-нд мэдээлсэн айлчлалын үеэр Украин (Урейн)-ы Гадаад хэргийн сайд Андрей Сибиха сайн дурын ажилтнуудад талархаж, эрчим хүчний дэд бүтэц дэх Оросын довтолгоо эрчимжиж буй аюулын дунд өвөлдөө бэлтгэж байгаа фронтын бүсүүдэд чиглэсэн “Украин (Урейн)-д зориулсан дулаан илч” санаачилгыг дэмжихийг уриаллаа. (UNN)

[АНУ-ын] Пентагоны албаныхан НАТО [Умард Атлантын гэрээний байгууллага]-гийн хэд хэдэн холбоотон, тухайлбал Литва, Латви, Эстониос Оросын талаарх олон нийтэд хандсан мэдэгдлээ зөөлрүүлэхийг хүсэж, зарим үг хэллэг Европын аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлж байна гэж үзсэнийг Ройтерс агентлаг хэлэлцүүлгийн талаар мэдэх 4 хүний мэдээлэлд тулгуурлан 10-р сарын 30-нд мэдээлжээ. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трампын засаг захиргаа Украин (Урейн) дахь дайныг хэлэлцээрээр дуусгах хүчин чармайлтаа сэргээх үеэр эдгээр хүсэлтийг тавьсан байна. (Reuters)

Германы ерөнхийлөгч Франк-Вальтер Штайнмайер 10-р сарын 29-нд Орос улсаас Украин (Урейн)-д хийсэн бүрэн хэмжээний түрэмгийллийг зогсооход нөлөөгөө ашиглахыг Хятадад уриаллаа. Тэрээр Хятадад хийсэн төрийн айлчлалын үеэр сунжирсан мөргөлдөөн дэлхийн болон Хятадын эдийн засгийг сулруулж байгааг хэлээд, далайн тээврийн аюулгүй зам, тогтвортой нийлүүлэлтийн сүлжээ, найдвартай эрчим хүчний хангамж дахь Хятадын ашиг сонирхолд нийцэхийг онцолжээ. (UNITED24 Media)

АНУ-ын Дэд ерөнхийлөгч Жей Ди Вэнс энхийн хэлэлцээрийг сэргээх суурийг судалж, дахин цохилтоос сэргийлэхийн тулд Ираны аюулгүй байдлын тэргүүн Мохсен Резаи руу захидал илгээсэн гэж Евроньюс мэдээллийн суваг 10-р сарын 29-нд бусад мэдээллээс эш татан мэдээлжээ. [АНУ-ын] Вашингтон хот 11-р сарын 3-нд болох завсрын сонгуулийн дараа тус улс Ираны эсрэг явуулж болзошгүй цэргийн ажиллагаанд бэлтгэхийг Персийн булангийн хэд хэдэн оронд анхааруулсан гэх мэдээлэл гарах үеэр ийнхүү холбоо тогтоожээ. (euronews)

Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи 10-р сарын 31-нд Дэд ерөнхийлөгч Жей Ди Вэнсийн захидлаар дамжуулан АНУ холбоо тогтоосон нь эерэг алхам болсон гэж мэдэгдсэн бөгөөд Ираны төлөөлөгчид зуучлагчидтай зөвлөлдөхөөр [Катарын] Доха хотод очжээ. Тэрээр АНУ-ын албаныхантай уулзах төлөвлөгөөгүй бөгөөд хэлэлцээрийг сэргээх эсэх нь Ираны нөхцөлийг хангахаас шалтгаална гэсэн байна. Ноён Арагчи зуучлалын үр дүнд Ормузын хоолойг дахин нээх Ираны төлөвлөгөөг 2 хоногийн дотор хэрэгжүүлэх санал гарсан гэж мэдэгджээ. (Al Jazeera)

Швейцарын Гадаад хэргийн сайд, доктор Иньяцио Кассис 10-р сарын 29-нд [Хойд Солонгосын] Пёньянд 2 өдрийн айлчлалаар хүрэлцэн ирж, тус улс дахь Швейцарын анхны улс төр, дипломат төлөөлөгчийн газрын нээлтэд оролцон, Хойд Солонгосын албаныхантай хэлэлцээ хийхээр болжээ. Энэ төлөөлөгчийн газар нь КОВИД-19 цар тахлын үеэр буюу 2020 онд хаагдсан Швейцарын хүмүүнлэгийн хамтын ажиллагааны өмнөх албанд тулгуурлан байгуулагджээ. Швейцар улс тэнд төлөөлөлтэй байх нь Солонгосын хойгийн шууд яриа хэлэлцээр энх тайвныг дэмжинэ гэж мэдэгдсэн бөгөөд доктор Кассис мөн [Өмнөд Солонгосын] Сөүлд айлчлахаар төлөвлөжээ. (The Korea Times, Yonhap)

Их 20 [Хорин улсын бүлэг]-ийн гадаад хэргийн сайд нар 10-р сарын 30-нд [АНУ-ын] Жоржиа мужийн Атланта хотод тус улсын Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубиогийн даргалсан 2 өдрийн уулзалтаа эхлүүлж, эдийн засгийн өсөлт, эрчим хүч, хүнсний аюулгүй байдал, далайн тээврийн гарц, дэлхийн нийлүүлэлтийн сүлжээг хэлэлцжээ. Төрийн нарийн бичгийн дарга Рубио Украин (Урейн) дахь дахь дайн, Ирантай холбоотой хурцадмал байдлын дунд харилцан уялдаатай эдийн засаг, аюулгүй байдлын хямралыг шийдвэрлэхэд хамтран ажиллахыг уриалжээ. (Anadolu Agency)

Ормузын хоолойн орчимд газрын тос тээвэрлэгч хөлөг онгоцнууд руу халдсан нь нийлүүлэлт тасалдах болгоомжлолыг нэмэгдүүлж, 10-р сарын 30-нд газрын тосны үнэ өссөнөөр сарын дүнгээр 4 дэх удаагаа дараалан өсөх төлөвтэй болжээ. Брент маркийн түүхий нефтийн үнэ нэг баррель нь 117.62 ам.долларт хүрч, сарын өсөлт бараг 14% болжээ. (Fox News)

АНУ-д 1999-2020 оны хооронд шулуун гэдэсний хорт хавдар оношлогдох тохиолдол эрс нэмэгдэж, 10-14 насны хүүхдүүдийн дунд 6 дахин, 15-19 насны өсвөр үеийнхний дунд 4 дахинаас илүү, 20-24 насны залуусын дунд бараг 3 дахин өсжээ. Сүүлийн үеийн судалгаанд залуу өвчтөнүүдийн өвчин ихэвчлэн хожуу шатандаа оношлогддогийг анхааруулж, сэжигтэй шинж тэмдэг, ялангуяа шулуун гэдсээр цус гарах үед яаралтай үзүүлэхийг зөвлөсөн байна. (New York Post, Digestive Disease Week)

Америкийн зүрхний эмч, доктор Маршалл Рунге зүрх судасны эрүүл мэндэд дараах 4 хүнсний ногоог зөвлөж байна: 1. Брокколи 2. Буржгар байцаа 3. Хүрэн манжин 4. Буурцагт ургамал. Эдгээрийн эслэг, үл исэлдүүлэгч, кали, байгалийн нитрат нь үрэвслийг багасгаж, цусны эргэлтийг сайжруулан, цусны даралтыг зохицуулж болно. Мэргэжилтнүүд мөн зүрхний өвчний эрсдэлийг бууруулахын тулд боловсруулалт багатай хүнс идэх, давс, ханасан өөх тосыг хязгаарлах, тогтмол дасгал хийх, тамхи татахгүй байхыг зөвлөж байна. (Yahoo! Health, EatingWell)

Бундибужио омгийн Эболагийн дэгдэлт 4 улс [Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго, Уганда, Кени, Нигери]-д тархаж, 10-р сарын 28-ны байдлаар 10,172 батлагдсан тохиолдол, 4,932 гаруй нас баралт бүртгэгдсэн тул Африкийн эрүүл мэндийн сайд нар хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэхийг уриалжээ. Африкийн CDC [Африкийн Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх төвүүд] болон ДЭМБ [Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага] хүндрэл бэрхшээл улам дордож буйг анхааруулжээ. (Vietnam.vn)

10-р сарын 28-наас эхлэн Сирийн зүүн хэсэгт гэнэтийн үер буужээ. 10-р сарын 30-ны байдлаар 5 хүүхдийг оруулаад, нийт 7 хүн амиа алдаж, 7 хүн гэмтсэн бөгөөд 4 хүн сураггүй хэвээр байна. Дэд бүтэц эвдэрснээр суурин газруудын аж амьдрал доголдож, аврах багууд 550 гаруй шуурхай ажиллагаа явуулан, 60 хүнийг аварчээ. (Reuters, Syrian Arab News Agency)

10-р сарын 30-нд [Филиппиний] Албайд Майон галт уул хүчтэй дэлбэрсэн тул улсын газар хөдлөлтийг судлах агентлаг ФИВОЛКС [Филиппиний галт уул, газар хөдлөлтийн судалгааны хүрээлэн] 5 шатлалтай сэрэмжлүүлгийн түвшнээ 3 болгож нэмэгдүүлжээ. Эрх баригчид лавын урсгал, аюултай дэлбэрэлтийн эрсдэлээс шалтгаалан 6 километрийн радиуст байгаа хүмүүст шилжин нүүхийг уриалсан байна. (Reuters, The Watchers)

10-р сарын 29-нд Бутан улсад мөстлөгийн нуурын ус сэтэрч, [Бутаны] аялал жуулчлалын газар болох Гаса Цачугийн халуун рашааны дэд бүтцийг гэмтээсэн ч эрт сэрэмжлүүлэх системийн ачаар хүний амь эрсдээгүй гэж мэдээлжээ. Нуурын ус сэтэрсний улмаас Энэтхэгийн Ассам, Баруун Бенгал мужуудад үерийн сэрэмжлүүлэг гаргаж, Баруун Бенгалд 10,000 гаруй хүн шилжин нүүжээ. (Reuters, The Nation, The New Indian Express, Prashant News)

11-р сарын 1-нд тэмдэглэдэг Дэлхийн веган өдрийг угтан Киприйн Амьтдын нам орон нутгийн буурцагт ургамал болон бусад ургамлын гаралтай хүнсээр сургуулийн хоолыг илүү эрүүл болгохыг уриалж, эрүүл мэнд, байгаль орчны тогтвортой байдал, амьтан-хүмүүсийн сайн сайхныг онцоллоо. (CyprusMail)

Плантид Блумингтон алдартай явуулын веган хоолны машинаасаа үйл ажиллагаагаа өргөжүүлж, [АНУ-ын] Индиана мужийн Блумингтон хотод анхны 48 хүний багтаамжтай веган ресторанаа нээлээ. Байгальд ээлтэй тус хоолны газар шинэлэг веган хоолоор үйлчилж, хуучин эдлэлийн дэлгүүрээс авсан сав суулга ашиглан, нэг удаагийн хуванцраас татгалзаж байна. (The Adventurist)

АНУ, Канад, Швейцар, Австрали, ИБУИНВУ дахь 7 брэнд дахин боловсруулсан бичил мяндас, гадилын хаягдал, үйс зэрэг шинэлэг материал ашиглан хөлд дулаахан, Ugg загварын веган өвлийн гутал санал болгож байна. Эдгээр брэндэд: 1. [АНУ-ын] PAWJ 2. [АНУ-ын] BearPaw 3. [Швейцарын] New Orchard 4. [Австралийн] Zette Shoes 5. [ИБУИНВУ-ын] Vegetarian Shoes 6. [Канадын] Call It Spring 7. [ИБУИНВУ-ын] Will’s Vegan Store багтаж байна. (VegNews)

Британийн алдарт дуучин, дууны зохиогч, Битлз хамтлагийн гишүүн асан Пол Маккартни (цагаан хоолтон) “Зугтаж яваа хамтлаг” хит дууныхаа нэг мөрийг хандивласан нь 60 гаруй уран бүтээлчид 11-р сарын 6-8-нд [ИБУИНВУ-ын] Лондон хотод болох буяны үзэсгэлэнд зориулан бүтээл туурвих урам өгчээ. Уран бүтээлүүдийн цахим дуудлага худалдаа 10-р сарын 27-ноос 11-р сарын 12 хүртэл үргэлжилж, борлуулалтын орлого нь мөргөлдөөнд өртсөн хүүхдүүдэд тусалдаг Их Британийн War Child байгууллагад дэмжлэг үзүүлнэ. (United24Media, Wallpaper*, War Child UK)

Бараг 1.5 килограмм жинтэй Геркулес хэмээх зараа-хүн [Их Британийн] Букингемширт саравчны хаалганд хавчуулагдсаны дараа Тиггивинклз зэрлэг амьтдын эмнэлэгт аврагджээ. Түүнийг эрүүл мэндийн үзлэгт оруулсны дараа ичихэд нь бэлтгэхээр байгальд нь буцаан тавьсан байна. (Daily Mail, Tiggywinkles Wildlife Hospital)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Куангчи мужийн нэгэн оршин суугч загасны торонд орооцолдон эрэг орчимд хөвж явсан, устах аюулд орсон бисса далайн яст мэлхий-хүнийг олсны дараа нутгийн иргэд, захиргааныхан түүнийг далайд аюулгүй буцаан тавьжээ. (XANH EWEC)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Гэвч БУРХАНЫ хаанчлал ирэхээс өмнө зовлон бэрхшээл сорилт тулгарна. Та бүхэн ариусаж, цэвэршихгүй л бол энэ зовлон бэрхшээл, сорилтыг туулахдаа өөрсдийгөө хамгаалж чадахгүй.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш Тэнмэй Окамото (цагаан хоолтон) (Хицүки Шинжи)

Энэхүү 3 хэсэгтэй цувралын өмнөх 1, 2-р хэсэгт Жей Мартин зүрхний шигдээс болж, зүрх нь зогссоны дараа хув шаргал хонгилоор дамжин сансарт очсон тухайгаа ярьсан. Эмнэлэгт түүний зүрх цохилохгүй, эрхтнүүд нь ажиллагаагүй болж байв. Эмч нар гэр бүлийнхэнд нь түүнийг нас барсан гэж мэдэгдэн, 18 настай охиноос нь эмчилгээг зогсоох эсэхийг шийдэхийг хүсжээ. Охин нь эцгээсээ найдвараа таслахаас татгалзаж, түүнд илүү их хугацаа өгөхийг шаарджээ. Жей эцэст нь ухаан орж, дахин алхаж, бичиж, ярьж сурсан хүндхэн сэргээн засах эмчилгээг эхлүүлэв. Тэрээр мөн Хайрыг зөвхөн мэдрэмж бус, бодит оршихуй гэдгийг ойлгож эхэлжээ. Энэ 3 дахь буюу сүүлчийн сүүлчийн хэсэгт Жей өөрийгөө хэн болох талаарх ойлголт нь хэрхэн өөрчлөгдсөн, бясалгалын үеэр үзсэн ахуй ойлголтууд, энэ явдал нь өөрийгөө болон бусдыг хайрлахад нь хэрхэн нөлөөлснийг эргэцүүлнэ. Амьдралд эргэн ирснийхээ дараа Жейд дахин төрсөн мэт санагджээ. Эмээ нь хожим түүнд эмнэлэгт байхдаа хэлсэн ер бусын үгийг нь сануулжээ.

Тэрээр: “Чи эмнэлэгт байхдаа” […] “одоо 2 хүний өмнөөс ямар нэг зүйл хийж байна гэж хэлсэн.” гэжээ. Жей гэр бүлийнхнээ санаж байсан ч заримдаа тэдэнтэй анх удаа уулзаж байгаа мэт санагддаг байв. Гэсэн ч тэд өөрийг нь хайрладгийг тэр мэдэрч байлаа. Энэ хөндийрсөн мэт мэдрэмжийг ойлгохыг хичээхдээ өөрийнх нь анхны сүнстэй хамт өөр нэг сүнс буцаж ирсэн юм болов уу гэж боджээ. Жей тэнхэрч байхдаа бясалгал зэрэг ердийн хэвшлүүдээ сэргээхийг оролдов. Тэрээр харанхуй, нам гүм байдаг тул дагавар хүүгийнхээ хувцасны шүүгээнд суудаг байв. Түүнд сэтгэл дарамтлах гунигтай мэдрэмж төрж, хэд хоногоор үргэлжилдэг болжээ. Тэр эдгээр мэдрэмжийг дараа нь тохиолдсон эмгэнэлт явдлуудтай холбон ойлгожээ. Эрүүл мэндийн асуудалтайгаа тэмцэж байсан түүнд эдгээр мэдрэмж, үзэгдэл тэсвэрлэхэд бэрх болов. Тэрээр Бүтээгчээс тэдгээрийг арилгаж өгөөч гэж гуйхад тэдгээр нь зогсжээ. Өөрийгөө бэлэн болсон гэж мэдрээд, буцаан ирүүлэхийг хүсэхэд тэдгээр нь дахин эхэлжээ. Жейгийн өвчин үргэлжилсээр, эцэст нь тэр ахуй ойлголтуудад анхаарлаа төвлөрүүлэх тэнхээгүй болтлоо ядарсан ч амар амгаланг олохын тулд бясалгалаа үргэлжлүүлжээ.

Тэрээр подкастын ярилцлага, чуулган дахь оролцоо, “Дахин нэг удаа” дурсамжийн номоороо түүхээ хуваалцаж эхэлжээ. Жей өнгөрсөн алдаа, туулсан бүхнээ эргэцүүлэн, үхээд эргэн ирснээ шинэ эхлэлтэй зүйрлэсэн байна. Тэрээр үүнийг үйлийн үртэй нь холбоотой байж магадгүй гэж итгэж байв. Ах, дүүгийнх нь зохион байгуулсан илтгэлийн арга хэмжээний үеэр түүнээс дуу хоолой сонссон, эсвэл БУРХАНЫГ харсан эсэхийг асуужээ. Жей өөрийгөө БУРХАНЫ нэг хэсэг, өөртэйгөө ярилцаж байгаа мэт мэдэрсэн тул тэр харилцааг тайлбарлахад хэцүү байлаа. Түүний үгээр илэрхийлж чадах захиас нь өөрийгөө хайрлаж, өөрийгөө хайрлуулахыг хүсдэг шигээ бусдыг хайрлах тухай байлаа.

Эрүүл мэндийн бэрхшээл нь үргэлжилсээр байсан ч Жей итгэл найдвараа хадгалжээ. Тэрээр хайртай хүмүүстээ, тэр ч байтугай ярилцаж таарсан хүмүүст ч хайртайгаа хэлдэг. Хайр үхлээс цааш үргэлжилж, амьд байгаа хүмүүсийг нас барсан хүмүүстэй холбодог гэдэгт тэр итгэдэг. Тэр бусдад хор хөнөөл учруулдаг хүмүүсийн үйлдлийг зөвшөөрдөггүй ч тэднийг мөн хайрладаг.

Хайр цорын ганц. Хайр бол тэр л оршихуй, тэр л мөн чанар юм. Би хүн бүрийг Хайрыг хүлээн авахыг уриалж байна. […] Амьдралдаа урьд нь биеэрээ огт уулзаж байгаагүй хүн байсан ч надад итгээрэй, таны сүнс мэднэ, таны сэтгэл түүнийг танина. Учир нь та нэг ижилхэн газраас ирсэн. Бид Хайраар бүтээгдсэн. (Дэ Уийл YouTube суваг - Баярлалаа)